Gìn giữ nghề truyền thống
Sinh năm 1964, bà Phàn Mẩy Liều hiện sinh sống cùng gia đình tại thôn Sủng Nhỉ B, xã Sủng Máng. Trước đây, cuộc sống của gia đình bà chủ yếu dựa vào nương rẫy nên thu nhập bấp bênh. Trong quá trình lao động, bà luôn trăn trở khi thấy ngày càng ít người còn biết may trang phục truyền thống của dân tộc Dao.
Từ suy nghĩ đó, bà quyết tâm duy trì và phát triển nghề may trang phục truyền thống – nghề mà bà được anh trai truyền dạy từ khi còn trẻ.
Bà Phàn Mẩy Liều khẩn trương hoàn thiện trang phục dân tộc mình để mang đi các chợ phiên
Đối với người Dao, trang phục truyền thống không chỉ là quần áo mặc thường ngày mà còn mang nhiều giá trị văn hóa. Trên mỗi bộ trang phục là những họa tiết thêu tay công phu, thể hiện nét đặc trưng trong đời sống và tín ngưỡng của đồng bào.
Để hoàn thiện một bộ trang phục, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ từ cắt may, ghép vải đến thêu hoa văn. Mỗi đường kim, mũi chỉ đều đòi hỏi sự kiên trì và khéo léo. Bà Phàn Mẩy Liều, thôn Sủng Nhỉ B, xã Sủng Máng chia sẻ: “Trang phục của người Dao có nhiều hoa văn, mỗi họa tiết đều mang ý nghĩa riêng. Tôi muốn giữ nghề của dân tộc mình để con cháu sau này vẫn biết và tiếp tục làm.”
Ban đầu, bà chỉ may trang phục cho người thân và bà con trong thôn sử dụng trong các dịp lễ, tết hay cưới hỏi. Nhờ sự khéo tay và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, những bộ trang phục bà may ngày càng đẹp và tinh xảo, được nhiều người trong vùng biết đến.
Từ nghề truyền thống đến sinh kế
Nhận thấy nhu cầu sử dụng trang phục truyền thống của bà con khá lớn, bà Liều bắt đầu may nhiều hơn và mang sản phẩm đến bán tại các chợ phiên trong khu vực.
Những phiên chợ vùng cao như Mèo Vạc, Lũng Phìn hay các xã lân cận trở thành nơi bà giới thiệu các sản phẩm trang phục của người Dao. Mỗi phiên chợ, bà có thể bán từ 30 đến 50 bộ trang phục, mỗi bộ bán ra có lời từ 70.000 đồng – 100.000 đồng.
Bà Phàn Mẩy Liều giới thiệu các nét hoa văn thêu bằng tay trên trang phục dân tộc Dao
|
|
Trang phục truyền thống của người Dao |
|
Nhờ vậy, nghề may trang phục truyền thống mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình bà, trung bình trên 100 triệu đồng mỗi năm. Không chỉ dừng lại ở việc may và bán sản phẩm, bà Liều còn hướng dẫn cho chị em phụ nữ trong thôn cách cắt may, thêu hoa văn. Khi có nhiều đơn hàng, bà thuê thêm chị em cùng làm để vừa kịp tiến độ, vừa tạo thêm việc làm cho phụ nữ địa phương. Chị Phàn Thị Mỷ, người dân thôn Sủng Nhỉ B cho biết: “Nhờ được bà Liều hướng dẫn, tôi đã biết may trang phục Dao. Khi có nhiều đơn hàng, chị em trong thôn cùng làm nên cũng có thêm thu nhập.” Lan tỏa giá trị văn hóa |
Trang phục truyền thống của người Dao được xem là một trong những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào vùng cao. Mỗi bộ trang phục đều được may và thêu hoàn toàn thủ công với nhiều họa tiết mang ý nghĩa riêng, thể hiện quan niệm về cuộc sống, thiên nhiên và tín ngưỡng của người Dao. Ngày nay, cùng với sự phát triển của đời sống, nhiều trang phục hiện đại dần thay thế trang phục truyền thống trong sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, việc gìn giữ nghề may và thêu trang phục truyền thống không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn mở ra hướng phát triển sinh kế cho người dân vùng cao. |
Bên cạnh nghề may, gia đình bà Liều còn duy trì chăn nuôi lợn để tăng thêm thu nhập. Trung bình mỗi năm gia đình nuôi từ 8 đến 16 con lợn. Khi lợn đạt trọng lượng, gia đình thường tự mổ bán thịt tại địa bàn và các chợ phiên.
Bà Phàn Mẩy Liều tỉ mì, đo và cắt may từng bộ trang phục
Cùng với thu nhập từ chăn nuôi, nghề may trang phục truyền thống và công việc vận chuyển vật liệu xây dựng của các con, tổng thu nhập của gia đình bà hiện đạt gần 300 triệu đồng mỗi năm.
Theo Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Sủng Máng, mô hình của bà Liều không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần gìn giữ nghề truyền thống của dân tộc Dao. Đồng chí Vừ Thị Sò, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Sủng Máng cho biết: “Bà Phàn Mẩy Liều là tấm gương phụ nữ tiêu biểu của địa phương trong việc giữ gìn nghề may trang phục truyền thống và tạo việc làm cho chị em phụ nữ trong thôn.”
Những bộ trang phục của bà Mẩy hoàn thiện đều mang đến sự hài cho người dân
Giữa vùng cao đá núi Sủng Máng, những bộ trang phục rực rỡ sắc màu vẫn ngày ngày được tạo nên từ đôi bàn tay khéo léo của bà Phàn Mẩy Liều và chị em phụ nữ trong thôn. Không chỉ là sản phẩm phục vụ đời sống, mỗi bộ trang phục còn chứa đựng niềm tự hào và bản sắc văn hóa của đồng bào Dao. Từ sự cần cù và tâm huyết với nghề truyền thống, người phụ nữ Dao ở thôn Sủng Nhỉ B đang lặng lẽ góp phần giữ gìn “hồn cốt” văn hóa dân tộc giữa đại ngàn đá núi vùng cao.
Minh Huệ
